Молекули детектовани у свемиру

Ово је списак молекула који су детектовани у међузвезданом медијуму и циркумзвезданим омотачима, груписаних по броју саставних атома. За свако детектовано једињење наведена је хемијска формула, заједно са било којим јонизованим обликом који је такође посматран.
Позадина

Молекули наведени у наставку детектовани су путем астрономске спектроскопије. Њихове спектралне карактеристике настају јер молекули или апсорбују или емитују фотон светлости када прелазе између два молекуларна енергетска нивоа. Енергија (а тиме и таласна дужина) фотона одговара разлици у енергији између укључених нивоа. Молекуларни електронски прелази се дешавају када се један од електрона молекула помера између молекуларних орбитала, стварајући спектралну линију у ултраљубичастом, оптичком или блиско-инфрацрвеном делу електромагнетног спектра. Алтернативно, вибрациони прелаз преноси кванте енергије на (или са) вибрација молекуларних веза, стварајући карактеристичне сигнале у средње- или далеко-инфрацрвеном опсегу. Молекули у гасној фази такође имају квантизоване ротационе нивое, што доводи до прелаза на микроталасним или радио таласним дужинама.[1]
Понекад прелаз може укључивати више од једног од ових типова енергетских нивоа, нпр. ро-вибрациона спектроскопија мења и ротациони и вибрациони енергетски ниво. Повремено се сва три дешавају истовремено, као у Филипсовој траци C2 (диатомски угљеник), у којој електронски прелаз производи линију у блиско-инфрацрвеном делу, која се затим цепа на неколико вибронских трака услед истовремене промене вибрационог нивоа, које се затим поново цепају на ротационе гране.[2]
Спектар одређеног молекула одређен је изборним правилима квантне хемије и његовом молекуларном симетријом. Неки молекули имају једноставне спектре које је лако идентификовати, док други (чак и неки мали молекули) имају изузетно сложене спектре са флуксом распоређеним међу многим различитим линијама, што их чини много тежим за откривање. Интеракције између атомских језгара и електрона понекад узрокују даљу хиперфину структуру спектралних линија. Ако молекул постоји у више изотополога (верзија које садрже различите атомске изотопе), спектар се додатно компликује изотопским померајима.
Откривање новог међузвезданог или циркумзвезданог молекула захтева идентификацију одговарајућег астрономског објекта где је вероватно да ће бити присутан, а затим посматрање помоћу телескопа опремљеног спектрографом који ради на потребној таласној дужини, спектралној резолуцији и осетљивости. Први молекул детектован у међузвезданом медијуму био је метилидински радикал (CH•) 1937. године, путем његовог јаког електронског прелаза на 4300 ангстрема (у оптичком делу спектра).[3] Напредак у астрономској инструментацији довео је до све већег броја нових открића. Од 1950-их година, радио-астрономија је почела да доминира новим открићима, а субмилиметарска астрономија је такође постала важна од 1990-их.
Инвентар детектованих молекула је веома пристрасан према одређеним типовима које је лакше детектовати. На пример, радио-астрономија је најосетљивија на мале линеарне молекуле са високим молекуларним диполом. Најчешћи молекул у свемиру, H2 (молекуларни водоник), потпуно је невидљив за радио-телескопе јер нема дипол; његови електронски прелази су сувише енергетски за оптичке телескопе, па је за детекцију H2 било потребно ултраљубичасто посматрање помоћу сондажне ракете.[4] Вибрационе линије често нису специфичне за појединачни молекул, већ омогућавају идентификацију само опште класе. На пример, вибрационе линије полицикличних ароматичних угљоводоника (ПАХ) идентификоване су 1984. године, што показује да је ова класа молекула веома честа у свемиру,[5] али је било потребно до 2021. године да се идентификује било који специфични ПАХ путем њихових ротационих линија.[6][7]

Један од најбогатијих извора за откривање међузвезданих молекула је Сагитаријус Б2 (Sgr B2), гигантски молекуларни облак близу центра Млечног пута. Отприлике половина молекула наведених испод први пут је пронађена у Sgr B2, а многи други су касније тамо детектовани.[8] Многи од највећих молекула први пут су откривени у другом молекуларном облаку, TMC-1. Богат извор циркумзвезданих молекула је CW Leonis (такође позната као IRC +10216), оближња угљенична звезда, где је идентификовано око 50 молекула.[9] Не постоји јасна граница између међузвезданог и циркумзвезданог медијума, тако да су оба укључена у табеле испод.
Дисциплина астрохемије укључује разумевање како се ови молекули формирају и објашњавање њихових количина. Изузетно ниска густина међузвезданог медијума није погодна за формирање молекула, што чини конвенционалне реакције у гасној фази између неутралних врста (атома или молекула) неефикасним. Многи региони такође имају веома ниске температуре (обично 10 келвина унутар молекуларног облака), што додатно смањује брзину реакција, или висока поља ултраљубичастог зрачења, која уништавају молекуле путем фотохемије.[10] Објашњавање посматраних количина међузвезданих молекула захтева израчунавање равнотеже између брзина формирања и уништавања користећи хемија јона у гасној фази (често вођену космичким зрацима), хемијом на површини космичке прашине, радијативним преносом укључујући међузвездану екстинкцију, и софистицираним реакционим мрежама.[11] Употреба молекуларних линија за одређивање физичких својстава астрономских објеката позната је као молекуларна астрофизика.
Молекули
Следеће табеле наводе молекуле који су откривени у међузвезданом медијуму или циркумзвезданој материји, груписане по броју саставних атома. Неутрални молекули и њихови молекуларни јони наведени су у одвојеним колонама; ако у колони за молекуле нема уноса, детектован је само јонизовани облик. Ознаке (називи молекула) су оне које се користе у научној литератури која описује откриће; ако није дат назив, то поље је остављено празно. Маса је наведена у далтонима. Деутерисани молекули, који садрже најмање један атом деутеријума (2H), имају незнатно различите масе и наведени су у посебној табели. Укупан број јединствених врста, укључујући различита јонизациона стања, назначен је у заглављу сваког одељка.
Већина до сада откривених молекула су органски. Једини откривени неоргански молекул са пет или више атома је SiH4.[12] Сви већи молекули имају најмање један атом угљеника, без N−N или O−O веза.[12]
Двоатомски (45)

Троатомски (45)
Шаблон:Преусмерење [[Датотека:Trihydrogen-cation-3D-vdW.png|десно|мини|Катјон [[Протонисани молекуларни водоник|Шаблон:Chem]] је један од најзаступљенијих јона у свемиру. Први пут је детектован 1993. године.[55][56]]] Шаблон:Sticky header
Четири атома (31)

| Молекул | Ознака | Маса | Јони |
|---|---|---|---|
| CH3 | Метил радикал[92] | 15 | Шаблон:Chem2[93] |
| l-C3H | Пропинилидин[94] | 37 | l-C3H+[95] |
| c-C3H | Циклопропинилидин[96] | 37 | — |
| C3N | Цијаноетинил[97] | 50 | C3N−[98] |
| C3O | Триугљеник-моноксид[94] | 52 | — |
| C3S | Триугљеник-сулфид[62] | 68 | — |
| — | Хидронијум | 19 | H3O+[99] |
| C2H2 | Ацетилен[100] | 26 | — |
| H2CN | Метилен амидоген[101] | 28 | H2CN+[24] |
| H2NC | Аминокарбин[102] | 28 | — |
| H2CO | Формалдехид[91] | 30 | — |
| H2CS | Тиоформалдехид[103] | 46 | — |
| HCCN | —[104] | 39 | — |
| HCCO | Кетенил[105] | 41 | — |
| — | Протонисани водоник-цијанид | 28 | HCNH+[76] |
| — | Протонисани угљен-диоксид | 45 | HOCO+[106] |
| HCNO | Фулминска киселина[107] | 43 | — |
| HOCN | Цијанска киселина[108] | 43 | — |
| CNCN | Изоцијаноген[109] | 52 | — |
| HOOH | Водоник-пероксид[110] | 34 | — |
| HNCO | Изоцијанатна киселина[86] | 43 | — |
| HNCN | Цијаномидил радикал[111] | 41 | — |
| HNCS | Изотиоцијанска киселина[112] | 59 | — |
| NH3 | Амонијак[113] | 17 | — |
| HSCN | Тиоцијанска киселина[114] | 59 | — |
| HNSO | Тионилимид[115] | 63 | — |
| SiC3 | Силицијум-трикарбид[32] | 64 | — |
| HMgNC | Хидромагнезијум-изоцијанид[116] | 51.3 | — |
| HNO2 | Азотаста киселина[117] | 47 | — |
Пет атома (21)
| Молекул | Ознака | Маса | Јони |
|---|---|---|---|
| — | Амонијум јон | 18 | Шаблон:Chem[119][120] |
| CH4 | Метан[121] | 16 | — |
| CH3O | Метокси радикал[122] | 31 | — |
| c-C3H2 | Циклопропенилиден[25][123][124] | 38 | — |
| l-H2C3 | Пропадиенилиден[124] | 38 | — |
| H2CCN | Цијанометил[125] | 40 | — |
| H2C2O | Кетен[86] | 42 | — |
| H2CNH | Метиленимин[126] | 29 | — |
| HNCNH | Карбодиимид[127] | 42 | — |
| — | Протонисани формалдехид | 31 | H2COH+[128] |
| C4H | Бутадиинил[32] | 49 | C4H−[129] |
| HC3N | Цијаноацетилен[25][76][130][131] | 51 | — |
| HCC-NC | Изоцијаноацетилен[132] | 51 | — |
| HCOOH | Мравља киселина[133][130] | 46 | — |
| NH2CN | Цијанамид[134][135] | 42 | — |
| NH2OH | Хидроксиламин[136] | 37 | — |
| — | Протонисани цијаноген | 53 | NCCNH+[137] |
| HC(O)CN | Цијаноформалдехид[138] | 55 | — |
| C5 | Линеарни C5[139] | 60 | — |
| HCS2H | дитиомравља киселина[140] | 78 | — |
| SiC4 | Силицијум-карбидни кластер[51] | 92 | — |
| SiH4 | Силан[141] | 32 | — |
Шест атома (16)

| Молекул | Ознака | Маса | Јони |
|---|---|---|---|
| c-H2C3O | Циклопропенон[143] | 54 | — |
| E-HNCHCN | E-Цијанометанимин[144] | 54 | — |
| C2H4 | Етилен[145] | 28 | — |
| CH3CN | Ацетонитрил[86][146][147] | 40 | — |
| CH3NC | Метил-изоцијанид[146] | 40 | — |
| CH3OH | Метанол[86][148] | 32 | — |
| CH3SH | Метантиол[149] | 48 | — |
| l-H2C4 | Диацетилен[150] | 50 | — |
| — | Протонисани цијаноацетилен | 52 | HC3NH+[76] |
| HCONH2 | Формамид[142] | 44 | — |
| HOCOOH | Угљена киселина[151] | — | |
| C5H | Пентинилидин[62] | 61 | — |
| C5N | Цијанобутадиинил радикал[152] | 74 | — |
| HC2CHO | Пропинал[153] | 54 | — |
| HC4N | —[32] | 63 | — |
| CH2CNH | Кетенимин[123] | 40 | — |
| C5S | —[154] | 92 | — |
Седам атома (16)

| Молекул | Ознака | Маса | Јони |
|---|---|---|---|
| c-C2H4O | Етилен-оксид[156] | 44 | — |
| CH3C2H | Метилацетилен[25] | 40 | — |
| H3CNH2 | Метиламин[157] | 31 | — |
| CH2CHCN | Акрилонитрил[86][146] | 53 | — |
| HCCCHNH | Пропаргилимин[158] | 53 | — |
| H2CHCOH | Винил-алкохол[155] | 44 | — |
| C6H | Хексатриинил радикал[62] | 73 | C6H−[124][159] |
| HC4CN | Цијанодиацетилен[86][131][146] | 75 | — |
| HC4NC | Изоцијанодиацетилен[160] | 75 | — |
| HC5O | —[161] | 77 | — |
| CH3CHO | Ацеталдехид[156] | 44 | — |
| CH3CHS | Тиоацеталдехид[162] | 60 | — |
| CH3NCO | Метил-изоцијанат[163] | 57 | — |
| HOCH2CN | Гликолонитрил[164] | 57 | — |
| HC3HCN | 1-цијано пропаргил радикал[165] | 64 | — |
| CH2C3N | 3-цијано пропаргил радикал[166] | 64 | — |
Осам атома (14)

| Молекул | Ознака | Маса |
|---|---|---|
| H3CC2CN | Метилцијаноацетилен[168] | 65 |
| HC3H2CN | Пропаргил-цијанид[169] | 65 |
| H2COHCHO | Гликолалдехид[170] | 60 |
| (CHOH)2 | 1,2-етендиол[171] | 60 |
| HCOOCH3 | Метил-формијат[86][130] | 60 |
| CH3COOH | Сирћетна киселина[167] | 60 |
| H2C6 | Хексапентаенилиден[150] | 74 |
| CH2CHCHO | Пропенал[123] | 56 |
| CH2CCHCN | Цијаноален[123][168] | 65 |
| CH3CHNH | Етанимин[172] | 43 |
| C2H3NH2 | Виниламин[173] | 43 |
| C7H | Хептатриенил радикал[174] | 85 |
| NH2CH2CN | Аминоацетонитрил[175] | 56 |
| (NH2)2CO | Уреа[176] | 60 |
Девет атома (11)
| Молекул | Ознака | Маса | Јони |
|---|---|---|---|
| CH3C4H | Метилдиацетилен[177] | 64 | — |
| CH3OCH3 | Диметил-етар[178] | 46 | — |
| CH3CH2CN | Пропионитрил[86][146] | 55 | — |
| CH3CONH2 | Ацетамид[123][142][135] | 59 | — |
| CH3CH2OH | Етанол[179] | 46 | — |
| C8H | Октатетраинил радикал[180] | 97 | C8H−[181][182] |
| HC7N | Цијанохексатриин или Цијанотриацетилен[113][183][184] | 99 | — |
| CH3CHCH2 | Пропилен (пропен)[185] | 42 | — |
| CH3CH2SH | Етил-меркаптан[186] | 62 | — |
| CH3SCH3 | Диметил-сулфид[187] | 62 | — |
| CH3NHCHO | Н-метилформамид[135] | 59 | — |
Десет или више атома (24)
Шаблон:Multiple image Шаблон:Sticky header
| Атоми | Молекул | Ознака | Маса | Јони |
|---|---|---|---|---|
| 10 | (CH3)2CO | Ацетон[86][188] | 58 | — |
| 10 | (CH2OH)2 | Етилен-гликол[189][190] | 62 | — |
| 10 | CH3CH2CHO | Пропанал[123] | 58 | — |
| 10 | CH3OCH2OH | Метоксиметанол[191] | 62 | — |
| 10 | CH3C5N | Метилцијанодиацетилен[123] | 89 | — |
| 10 | CH3CHCH2O | Пропилен-оксид[192] | 58 | — |
| 11 | NH2CH2CH2OH | Етаноламин[193] | 61 | — |
| 11 | HC8CN | Цијанотетраацетилен[183] | 123 | — |
| 11 | C2H5OCHO | Етил-формијат[194] | 74 | — |
| 11 | CH3COOCH3 | Метил-ацетат[195] | 74 | — |
| 11 | CH3C6H | Метилтриацетилен[123][177] | 88 | — |
| 12 | C6H6 | Бензен[150] | 78 | — |
| 12 | C3H7CN | n-пропил-цијанид[194] | 69 | — |
| 12 | (CH3)2CHCN | iso-пропил-цијанид[196][197] | 69 | — |
| 13 | CH3OCH2CH2OH | 2-метоксиетанол[198] | 76 | — |
| 13 | Шаблон:Chem | Бензонитрил[199] | 104 | — |
| 13 | HC10CN | Цијанопентаацетилен[183] | 147 | — |
| 17 | C9H8 | Инден[7] | 116 | — |
| 19 | C10H7CN | 1-цијанонафтален[6] | 153 | — |
| 19 | C10H7CN | 2-цијанонафтален[6] | 153 | — |
| 21 | C12H7CN | 1-цијаноаценафтилен[200] | 177 | — |
| 21 | C12H7CN | 5-цијаноаценафтилен[200] | 177 | — |
| 27 | C16H9CN | 1-цијанопирен[201] | 227 | — |
| 27 | C16H9CN | 2-цијанопирен[202] | 227 | — |
| 27 | C16H9CN | 4-цијанопирен[202] | 227 | — |
| 37 | C24H11CN | цијанокоронен[203] | 325 | — |
| 60 | C60 | Бакминстерфулерен (C60 фулерен)[204] |
720 | Шаблон:Chem[205][206][207] |
| 70 | C70 | C70 фулерен[204] | 840 | — |
Деутерисани молекули (22)
Ови молекули садрже један или више атома деутеријума, тежег изотопа водоника. Шаблон:Sticky header
| Атоми | Молекул | Ознака |
|---|---|---|
| 2 | HD | Водоник-деутерид[208][209] |
| 3 | H2D+, Шаблон:Chem | Триводонични катјон[208][209] |
| 3 | HDO, D2O | Тешка вода[210][211] |
| 3 | DCN | Водоник-цијанид[212] |
| 3 | DCO | Формил радикал[212] |
| 3 | DNC | Водоник-изоцијанид[212] |
| 3 | N2D+ | —[212] |
| 3 | NHD, ND2 | Амидоген[213] |
| 4 | NH2D, NHD2, ND3 | Амонијак[209][214][215] |
| 4 | HDCO, D2CO | Формалдехид[209][216] |
| 4 | DNCO | Изоцијанатна киселина[217] |
| 5 | NH3D+ | Амонијум јон[218][219] |
| 6 | Шаблон:Chem; NHDCHO | Формамид[217] |
| 7 | CH2DCCH, CH3CCD | Метилацетилен[220][221] |
Непотврђени (16)
Докази о постојању следећих молекула објављени су у научној литератури, али су открића или описана као пробна од стране аутора, или су их оспорили други истраживачи. Чекају независну потврду.
| Атоми | Молекул | Ознака |
|---|---|---|
| 2 | SiH | Силилидин[73] |
| 2 | CaO | Калцијум-оксид[53] |
| 4 | PH3 | Фосфин[222] |
| 4 | MgCCH | Магнезијум-моноацетилид[154] |
| 4 | NCCP | Цијанофосфаетин[154] |
| 5 | H2NCO+ | —[223] |
| 6 | SiH3CN | Силил-цијанид[154] |
| 10 | H2NCH2COOH | Глицин[224][225] |
| 10 | C2H5NH2 | Етиламин[173] |
| 12 | CO(CH2OH)2 | Дихидроксиацетон[226][227] |
| 12 | C2H5OCH3 | Етил-метил-етар[228] |
| 18 | Шаблон:Chem | Нафтален катјон[229] |
| 24 | C24 | Графен[230] |
| 24 | C14H10 | Антрацен[231][232] |
| 26 | C16H10 | Пирен[231] |
| 27 | C11H12N2O2 | Триптофан[233][234][235] |
Види још
- Астрохемија
- Космичка прашина
- Дифузна међузвездана трака
- Спискови молекула
- Молекуларна астрофизика
- Молекуларна спектроскопија
- Молекули у звездама
- Полициклични ароматични угљоводоник (ПАХ)
- Толин
Напомене
Референце
Спољашње везе
- Шаблон:Cite web
- Шаблон:Cite web
- Шаблон:Cite web
- Шаблон:Cite web
- Шаблон:Cite journal
- Шаблон:Cite book
Шаблон:Молекули детектовани у свемиру
- ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „shu82”. - ↑ Шаблон:Cite journal
- ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „woon05”. - ↑ 4,0 4,1 Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj161”. - ↑ Шаблон:Cite journal
- ↑ 6,0 6,1 6,2 Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „mcguire_pah”. - ↑ 7,0 7,1 Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „burkhardt_indene”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „ajss60”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „kaler2002”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „brown_pais95”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „pnas103d”. - ↑ 12,0 12,1 Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „Klemperer2011”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „caps_ukent”. - ↑ 14,0 14,1 14,2 Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „aa183”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj433”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj694”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „BarlowEtAl2013”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „NYT-20131213”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „souza1977”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj438l”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „aaa454”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „NASA-20161012”. - ↑ 23,0 23,1 Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj93”. - ↑ 24,0 24,1 24,2 24,3 24,4 24,5 Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „ptotrsol324”. - ↑ 25,0 25,1 25,2 25,3 25,4 25,5 25,6 Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj619f”. - ↑ 26,0 26,1 Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „aaa230”. - ↑ 27,0 27,1 27,2 Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „dop03”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „AgúndezEtAl2010”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „LAT-20140308”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „SCI-20140306”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apjl419”. - ↑ 32,00 32,01 32,02 32,03 32,04 32,05 32,06 32,07 32,08 32,09 32,10 32,11 32,12 32,13 32,14 Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „Ziurys06”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „aaa409”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „EG-20190417”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „NAT-20190417”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj295”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „deluca2012”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apjl488”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „WyrowskiEtAl2009”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj376m”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „mnras260_2”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „spacedaily20040609”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „Nat429”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj359”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „omol”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „tb_pn”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj321”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj666”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj528”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „MentenEtAl2011”. - ↑ 51,0 51,1 51,2 Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „aass226”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „turner1992”. - ↑ 53,0 53,1 53,2 Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „ReyMontejo24”. - ↑ 54,0 54,1 Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „KaminskiEtAl2013”. - ↑ 55,0 55,1 Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „pnas103oka”. - ↑ 56,0 56,1 Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „nature384”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj712”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „hinkle1988”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „maier2001”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „AndersonZiuris2014”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apjl380”. - ↑ 62,0 62,1 62,2 62,3 Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „alac26”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj677h”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „mnras252”. - ↑ Шаблон:Cite journal
- ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apjl733_2”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj438h”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „LisEtAl2010”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „es0970429”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „OssenkopfEtAl”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „PariseEtAl2012”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj163”. - ↑ 73,0 73,1 Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „schilke01”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj582”. - ↑ 75,0 75,1 Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj303”. - ↑ 76,0 76,1 76,2 76,3 76,4 76,5 Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj420”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj662”. - ↑ 78,0 78,1 Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „hcs_hsc”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj387”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „hollis91”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj416”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj436”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apjle262”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj245”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „PhillipsKnapp1980”. - ↑ 86,00 86,01 86,02 86,03 86,04 86,05 86,06 86,07 86,08 86,09 Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „aa130”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „CernicharoEtAl2015”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „aaa363”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „aaa426”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „Gupta24”. - ↑ 91,0 91,1 Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „prl61”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj535_2”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „NAT-20230626”. - ↑ 94,0 94,1 Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „mnotrs16”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „PetyEtAl2012”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „aaa239”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj438b”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj677t”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj380”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „nat264”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj427”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „Cabezas2021”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „aaa244a”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „aaa244b”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „AgundezEtAl2015”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj334m”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj690”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „BrünkenEtAl2010”. - ↑ Шаблон:Cite journal
- ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „BergmanEtAl2011”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „rivilla2021”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj234f”. - ↑ 113,0 113,1 Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „aa138”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apjl702”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „thionylimide”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „CabezasEtAl2013”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „hono”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „mnras347”. - ↑ Шаблон:Cite web
- ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „CernicharoEtAl2013-detect”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj376l”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „CernicharoEtAl2012”. - ↑ 123,0 123,1 123,2 123,3 123,4 123,5 123,6 123,7 Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „precursors”. - ↑ 124,0 124,1 124,2 Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj552f”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj334i”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj479”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „McGuireEtAl2012”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj471”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „aaa61”. - ↑ 130,0 130,1 130,2 Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj552l”. - ↑ 131,0 131,1 Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „aaa81”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj386”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „1971ApJ...163L..41Z”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj201”. - ↑ 135,0 135,1 135,2 Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „Ligterink2020”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „hydroxylamine”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „aanda579”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj675”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „bernath89”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „manna25”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj279”. - ↑ 142,0 142,1 142,2 Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj643hl”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj643hr”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „ZaleskiEtAl2013”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj244”. - ↑ 146,0 146,1 146,2 146,3 146,4 Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj632”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „Alma 2015”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „methanol_disc”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj234l”. - ↑ 150,0 150,1 150,2 Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „Cernicharo_546”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „carbonic_acid”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „GuelinEtAl98”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj335”. - ↑ 154,0 154,1 154,2 154,3 Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „Agundez+2014”. - ↑ 155,0 155,1 Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „rnao011001”. - ↑ 156,0 156,1 Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „boaas29”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj198”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „propargylimine”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj652”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „hc4nc”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „hc5o”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „thioacetaldehyde”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj812”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „glyconitrile”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „1cyanopropargyl”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „3cyanopropargyl”. - ↑ 167,0 167,1 Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „acetic_acid”. - ↑ 168,0 168,1 Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „aj637”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „propargyl_cyanide”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „hollis2000”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „ethenediol”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „LoomisEtAl13”. - ↑ 173,0 173,1 Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „Zeng2021”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „aaa317”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „aaa482”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „RemijanEtAl2014”. - ↑ 177,0 177,1 Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „aj643”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj191”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj196”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „aaa309”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj664b”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj664r”. - ↑ 183,0 183,1 183,2 Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „bell_483”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj219”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj665”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „KolesnikovaEtAl2014”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „DMS”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj578”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „HollisEtAl2002”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „Hollis”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „methoxymethanol”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „science352”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „ethanolamine”. - ↑ 194,0 194,1 Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „arxiv4694”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „TerceroEtAl2013”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „bbc_iso_propyl_cyanide”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „science_iso_propyl_cyanide”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „fried2024”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „benzonitrile”. - ↑ 200,0 200,1 Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „cyanoacenaphtylene”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „1cyanopyrene”. - ↑ 202,0 202,1 Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „24cyanopyrene”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „cyanocoronene”. - ↑ 204,0 204,1 Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „science20100722”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „Foing1994”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „cam15”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „Berne2012”. - ↑ 208,0 208,1 Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „aaa430”. - ↑ 209,0 209,1 209,2 209,3 Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „pass50”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „ajss70”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj659”. - ↑ 212,0 212,1 212,2 212,3 Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj225”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „melosso2020”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj571”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „aaa403”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj362”. - ↑ 217,0 217,1 Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „formamide”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „CernicharoEtAl2013”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „DomenechEtAl2013”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „aaa253”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj627”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „AgúndezEtAl2008”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „GuptaEtAl2013”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj619s”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apj593”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apjl624”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apponi2006”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „FuchsEtAl2005”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „apjl685”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „García-HernándezEtAl2011”. - ↑ 231,0 231,1 Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „Battersby”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „arxiv1005.4388”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „IglesiasGroth2023”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „Hudson2023”. - ↑ Грешка код цитирања: Неважећа ознака
<ref>; нема текста за референце под именом „Dhariwal2024”.