Изворни код странице Barionska asimetrija

U [[fizička kosmologija|fizičkoj kosmologiji]], problem '''barionske asimetrije''', takođe poznat kao problem '''asimetrije materije''' ili problem '''asimetrije materija–antimaterija''',<ref>{{cite web | title=The matter-antimatter asymmetry problem | website=CERN | url=https://home.cern/topics/antimatter/matter-antimatter-asymmetry-problem | access-date=April 3, 2018}}</ref><ref>{{cite web |author=Sather |first=Eric |title=The Mystery of the Matter Asymmetry |url=https://www.vanderbilt.edu/AnS/physics/panvini/babar/sakharov.pdf |access-date=April 3, 2018 |website=Vanderbilt University |archive-date=04. 04. 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180404073045/https://www.vanderbilt.edu/AnS/physics/panvini/babar/sakharov.pdf |url-status= }}</ref> je uočena neravnoteža u [[barion|barionskoj materiji]] (tipu materije koja se doživljava u svakodnevnom životu) i [[антиматерија|antibarionskoj materiji]] u [[видљиви свемир|vidljivom univerzumu]]. Ni [[стандардни модел|standardni model]] [[fizika elementarnih čestica|fizike čestica]], ni teorija [[општа теорија релативности|opšte relativnosti]] ne pružaju poznato objašnjenje zašto bi to trebalo da bude tako, a prirodna je pretpostavka da je univerzum neutralan u pogledu svog očuvanog [[наелектрисање|naelektrisanja]].<ref>{{cite book |title=Particle and astroparticle physics |first=Utpal |last=Sarkar |pages=429 |publisher=[[CRC Press]] |year=2007 |isbn=978-1-58488-931-1}}</ref> Smatra se da je [[Veliki prasak]] trebalo da proizvede jednake količine [[материја|materije]] i [[антиматерија|antimaterije]]. Pošto izgleda da to nije bio slučaj, verovatno su neki fizički zakoni morali delovati drugačije ili nisu postojali za materiju i antimateriju. Postoji nekoliko konkurentskih hipoteza koje objašnjavaju neravnotežu materije i antimaterije koja je rezultirala [[baryogenesis|bariogenezom]]. Međutim, još uvek ne postoji teorija konsenzusa koja bi objasnila ovaj fenomen, koji je opisan kao „jedna od [[List of unsolved problems in physics|velikih misterija u fizici]]“.<ref name="MatterAndAntimatterInTheUniverse" />

== Saharovski uslovi ==
{{main-lat|Bariogeneza}}

Godine 1967, [[Андреј Сахаров|Andrej Saharov]] je predložio<ref name=Sakharov1967>{{cite journal
 | author = A. D. Sakharov
 | year = 1967
 | title = Violation of CP invariance, C asymmetry, and baryon asymmetry of the universe
 | journal = [[Journal of Experimental and Theoretical Physics Letters]]
 | volume = 5
 | pages = 24–27
 | url = http://www.jetpletters.ac.ru/ps/1643/article_25089.shtml
 | author-link = Andrei Sakharov
 }} and in Russian, {{cite journal
 | author = A. D. Sakharov
 | year = 1967
 | title = Violation of CP invariance, C asymmetry, and baryon asymmetry of the universe
 | journal = [[ZhETF Pis'ma]]
 | volume = 5
 | pages = 32–35
 | url = http://www.jetpletters.ac.ru/ps/808/article_12459.shtml
 | author-link = Andrei Sakharov
 | access-date = 2017-12-06
 | archive-date = 2019-06-06
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190606082623/http://www.jetpletters.ac.ru/ps/808/article_12459.shtml
 | url-status = dead
 }} republished as {{cite journal
 | author = A. D. Sakharov
 | year = 1991
 | title = Violation of CP invariance, C asymmetry, and baryon asymmetry of the universe
 | journal = [[Soviet Physics Uspekhi]]
 | volume = 34
 | pages = 392–393
 | language = ru, en
 | doi = 10.1070/PU1991v034n05ABEH002497
 | url = https://ufn.ru/en/articles/1991/5/h/
 | bibcode = 1991SvPhU..34..392S
 | issue = 5
 }}</ref> set od tri neophodna uslova koje interakcija koja stvara [[barion]]e mora zadovoljiti za produkciju materije i antimaterije različitim brzinama. Ovi uslovi su inspirisani nedavnim otkrićima [[cosmic background radiation|kosmičkog pozadinskog zračenja]]<ref name=PenziasWilson1965>
{{cite journal
 | author = A. A. Penzias |author2=R. W. Wilson
 | year = 1965
 | title = A Measurement of Excess Antenna Temperature at 4080&nbsp;Mc/s
 | journal = [[Astrophysical Journal]]
 | volume = 142 | pages = 419–421
 | doi = 10.1086/148307
| bibcode=1965ApJ...142..419P
|author2-link=Robert Woodrow Wilson
 |author-link=Arno Allan Penzias
 | doi-access = free
 }}</ref> i [[CP violation|CP kršenja]] u sistemu neutralnog [[kaon]]a.<ref name=CroninFitch1964>
{{cite journal
 | author = J. W. Cronin |author2=V. L. Fitch
 | year = 1964
 | title = Evidence for the 2π decay of the {{PhysicsParticle|K|BR=2|TR=0}} meson
 | journal = [[Physical Review Letters]]
 | volume = 13 | pages = 138–140
 | doi = 10.1103/PhysRevLett.13.138
| bibcode=1964PhRvL..13..138C
 | issue = 4
|display-authors=etal|author2-link=Val Logsdon Fitch
 |author-link=James Watson Cronin
 | doi-access = free
 }}</ref> Tri neophodna „saharovska uslova” su:
* Kršenje [[Baryon number|barionovog broj]]a <math>B</math>.
* Kršenje [[C-symmetry|C-simetrije]] i [[CP-symmetry|CP-simetrije]].
* Interakcije van [[thermal equilibrium|termičke ravnoteže]].

==Reference==
{{Reflist|refs=
<ref name=MatterAndAntimatterInTheUniverse>{{cite journal|first1=L. |last1=Canetti |first2=M. |last2=Drewes |first3=M. |last3=Shaposhnikov |title=Matter and Antimatter in the Universe |journal=New J. Phys. |year=2012 |volume=14 |issue=9 |pages=095012 |doi=10.1088/1367-2630/14/9/095012 |arxiv = 1204.4186 |bibcode = 2012NJPh...14i5012C |s2cid=119233888 }}</ref>

}}

{{Authority control-lat}}

{{СОРТИРАЊЕ:Barionska asimetrija}}
[[Категорија:Астрофизика]]
[[Категорија:Антиматерија]]